HET COMITÉ
HISTORIEK
De Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV) en de Veiligheid van de Staat (VSSE) functioneerden lange tijd in een juridisch vacuüm. De wet van 18 juli 1991 tot regeling van het toezicht op politie- en inlichtingendiensten is een belangrijke mijlpaal omdat ze het toezicht van het Comité R/I op de inlichtingendiensten instelt.
Sindsdien evolueerde de wetgeving rond inlichtingen en veiligheid voortdurend.
De wet van 30 november 1998 houdende regeling van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten legt voor het eerst de opdrachten en bevoegdheden van de civiele en militaire inlichtingendiensten vast.
Op 11 december 1998 worden nog twee belangrijke wetten aangenomen. De eerste is de wet betreffende de classificatie en de veiligheidsmachtigingen, veiligheidsattesten en veiligheidsadviezen, die sindsdien grondig werd gewijzigd. Die wet regelt de classificatie en declassificatie (onder meer de classificatieniveaus) en organiseert de veiligheidsmachtigingen en veiligheidsadviezen.
Gelijktijdig wordt ook de wet aangenomen tot oprichting van een Beroepsorgaan inzake veiligheidsmachtigingen, -attesten en -adviezen (later omgedoopt tot Beroepsorgaan inzake veiligheidsmachtigingen en -adviezen), waarvan het voorzitterschap en de griffie worden waargenomen door het Comité R/I.
In 2006 wordt het OCAD opgericht bij wet van 10 juli 2006 betreffende de analyse van de dreiging. Sinds de oprichting van het OCAD houdt het Comité R/I, samen met het Comité P, toezicht op de werking ervan.
De wet van 4 februari 2010 of ‘BIM-wet’ (waarbij BIM staat voor bijzondere inlichtingenmethoden) voert in de wet van 30 november 1998 een aantal nieuwe methoden in voor het verzamelen van informatie. Op basis van deze wet, die in 2017 wordt aangevuld, kunnen de inlichtingendiensten voortaan drie soorten methoden inzetten om gegevens te verzamelen: gewone, specifieke en uitzonderlijke methoden, en dit naargelang de graad van inmenging in het privéleven van burgers. Hoe indringender de methode, hoe strenger de procedures en controles op het gebruik ervan. Na een eerste a priori controle door de bestuurlijke commissie belast met het toezicht op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens (BIM-commissie), controleert het Comité R/I a posteriori de wettigheid van beslissingen in verband met deze specifieke en uitzonderlijke methoden én de naleving van de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit.
In 2016 worden de gemeenschappelijke gegevensbanken Terrorist Fighters en Haatpredikers opgericht (in 2024 samengevoegd tot één gegevensbank Terrorisme, Extremisme, Radicaliseringsproces (GGB T.E.R.)), waarvoor het Comité R/I samen met het Controleorgaan op de politionele informatie (COC) als toezichthouder wordt aangewezen.
Nog in 2016 worden de Algemene Verordening Gegevensbescherming 2016/679 (AVG) en de Richtlijn 2016/680 op Europees niveau aangenomen. Beide instrumenten bepalen hoe publieke en private actoren moeten handelen wanneer ze persoonsgegevens verzamelen, opslaan, bewaren en meedelen. Op nationaal niveau worden vervolgens ingrijpende wetswijzigingen doorgevoerd om de verwerking van persoonsgegevens beter te regelen. Zo duidt de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens het Comité R/I aan als bevoegde toezichthoudende autoriteit voor de verwerking van persoonsgegevens die verband houden met de nationale veiligheid.
In 2023 treedt de wet van 8 december 2022 betreffende de meldingskanalen en de bescherming van de melders van integriteitsschendingen in de federale overheidsinstanties en bij de geïntegreerde politie (of ‘Klokkenluiderswet’) in werking. Die wet wijst het Comité R/I aan als extern meldingskanaal, bevoegd om meldingen van integriteitsschendingen binnen de ADIV of de VSSE te behandelen.
1991
Oprichting van het Comité R/I, belast met het toezicht op de VSSE en de ADIV
1994
Start van de eerste toezichtonderzoeken
1998
Vastlegging van de opdrachten en wettelijke bevoegdheden van de VSSE en de ADIV
1998
Oprichting van het Beroepsorgaan
2003
Toewijzing aan het Comité van het toezicht op onderscheppingen door de ADIV van in het buitenland uitgezonden communicatie (en sinds 2017 ook van in het buitenland ontvangen communicatie)
2006
2006 : Oprichting van het OCAD en aanwijzing van het Comité als toezichtsorgaan, gezamenlijk met het Comité P
2010
Uitbreiding van de methoden voor het verzamelen van gegevens met specifieke en uitzonderlijke methoden, waarop het Comité een specifiek toezicht uitoefent
2016
Oprichting van de gemeenschappelijke gegevensbanken Terrorist Fighters en Haatpredikers (die in 2024 worden samengevoegd) en toewijzing van het toezicht op de gegevensverwerking aan het Comité en aan het Controleorgaan op de politionele informatie (COC)
2017
Uitbreiding van de methoden voor het verzamelen van gegevens en van het daarop door het Comité uitgeoefende toezicht
2018
Aanwijzing van het Comité als gegevensbeschermingsautoriteit specifiek op het vlak van de nationale veiligheid
2023
Aanwijzing van het Comité als extern meldingskanaal voor integriteitsschendingen binnen de ADIV en de VSSE
